Hentbol hızlı, temaslı ve bol gollü bir oyundur: iyi bir maçta iki takım toplamda 50’den fazla gol atabilir. Kuralların çoğu bu hızı korumak için vardır; topu tutma süresi, adım sayısı ve pasif oyun kuralı, takımların topu uzun süre oyalamasını engeller. Bu rehber, Uluslararası Hentbol Federasyonu’nun (IHF) 1 Temmuz 2025’ten itibaren geçerli olan güncel Oyun Kuralları’na dayanır. Türkiye Hentbol Federasyonu (THF) da Türkiye Hentbol Süper Ligi dahil tüm resmi maçlarda bu kuralları uygular. Okul ve kulüp takımlarında yaşa göre süre ve top boyutu değişebilir; top ölçüleri için top numaraları rehberine bakabilirsiniz.
Saha, kale ve oyuncular
Hentbol sahası 40 × 20 metredir. Kale 3 metre genişliğinde ve 2 metre yüksekliğindedir. Sahanın en önemli çizgileri şunlardır:
| Çizgi | Mesafe | Anlamı |
|---|---|---|
| Kale alanı çizgisi | Kaleden 6 m | Yalnızca kalecinin girebildiği alan |
| Serbest atış çizgisi (kesik çizgi) | Kaleden 9 m | Serbest atışlarda hücumcuların gerisinde durduğu çizgi |
| 7 metre çizgisi | Kaleden 7 m | Penaltı karşılığı olan 7 metre atışı |
| Orta çizgi | Sahanın ortası | Santra ve oyuncu değişikliği bölgesinin referansı |
Her takım sahada 7 oyuncuyla oynar: 6 saha oyuncusu ve 1 kaleci. Üst düzey organizasyonlarda maç kadrosu en fazla 16 oyuncudur. Oyuncu değişiklikleri sınırsızdır ve hakeme bildirmeden, kendi değişiklik bölgesinden yapılır. Değişiklik bölgesinin dışından girmek ya da çıkan oyuncu sahayı terk etmeden yeni oyuncunun girmesi hatalı değişikliktir ve 2 dakika cezası getirir. Takımlar kalecilerini çekip yerine yedinci bir saha oyuncusu da sokabilir; bu durumda kale boş kalır ve rakip kendi yarı sahasından gol atmayı deneyebilir.
Maç süresi, molalar ve uzatmalar
Yetişkinlerde maç 2 × 30 dakika oynanır. Devre arası normalde 10 dakika, en fazla 15 dakikadır. Hentbolda saat genellikle hakemlerin “time-out” işaretiyle durdurulur; örneğin sakatlıkta veya cezalarda. Bu yüzden toplam maç süresi yaklaşık 1 saat 20 dakika ile 1,5 saat arasındadır.
Takım molası: Her takımın maç başına 3 molası vardır. Bir devrede en fazla 2 mola alınabilir ve son 5 dakikada yalnızca 1 mola kullanılabilir. Mola 1 dakikadır ve yalnızca top kendi takımınızdayken istenebilir. Antrenmanlarda mola ve devre sürelerini interval timer ile kurabilirsiniz.
Kazanan çıkması gereken maçlar: Kupa ve eleme maçlarında beraberlik olursa yarışma kurallarına göre şu sıra izlenir:
- 1 dakika aradan sonra 2 × 5 dakikalık birinci uzatma,
- Eşitlik sürerse 2 × 5 dakikalık ikinci uzatma,
- Yine eşitlikte 7 metre atışları: her takımdan 5 atıcı sırayla atar, eşitlik devam ederse tek tek ani ölüm atışlarına geçilir.
2025 değişikliğiyle 7 metre atışları, bir takımın kalan atışlarla rakibi yakalaması imkansız hale geldiği anda sona erer. Bazı turnuvalar uzatmayı atlayıp doğrudan 7 metre atışlarına geçebilir; bu, organizasyonun yönetmeliğine bağlıdır.
Topla oynama: 3 adım, 3 saniye ve top sürme
Hentbolun temel top kuralları şunlardır:
- Topu tutan oyuncu en fazla 3 adım atabilir.
- Topu elinde en fazla 3 saniye tutabilir (top yerde dururken de 3 saniye geçerlidir).
- Topu sektirerek (dripling) ilerleyebilir, sonra topu tutup yeniden 3 adım atabilir.
- Topu tuttuktan sonra yeniden sektirmeye başlayamaz; bu çift dripling ihlalidir.
- Topa dizden aşağısıyla, yani ayak veya bacağın alt kısmıyla bilerek dokunamaz. Kaleci kendi kale alanında savunma yaparken bu kuraldan muaftır.
Bu ihlallerin cezası serbest atıştır; top rakip takıma geçer.
Kale alanı ve kaleci
6 metre çizgisinin içindeki kale alanına yalnızca kaleci girebilir. Hücum eden oyuncu, alanın üzerinde havadayken şut atabilir; yeter ki sıçramayı alanın dışından yapsın ve topu yere basmadan önce bıraksın. Savunma oyuncusunun avantaj sağlamak için kale alanına girmesi rakibe serbest atış, bariz gol fırsatını bu yolla engellemesi ise 7 metre atışı kazandırır.
Kaleci kendi alanında topa vücudunun her yeriyle dokunabilir ve alanın içinde adım sınırı olmadan hareket edebilir. Alanın dışına çıktığında ise saha oyuncusu kurallarına tabidir.
Pasif oyun kuralı
Hentbol, hücum eden takımın gol atma girişiminde bulunmadan topu oyalamasına izin vermez. Hakemler pasif oyuna yakın bir durum gördüğünde kollarından birini kaldırarak ön uyarı işareti verir. Bu işaretten sonra hücum eden takımın şut çekmek için en fazla 4 pası kalır. Dördüncü pastan sonra hâlâ şut gelmezse veya hakemler oyunun yine oyalandığını düşünürse pasif oyun çalınır ve top rakibe serbest atışla geçer.
Faul ve kademeli cezalar
Hentbolda temas serbesttir ama sınırları vardır. Savunmacı rakibini gövdesiyle karşılayabilir; ancak kol, el veya bacakla rakibi itmek, tutmak, çekmek, tökezletmek veya topu elinden zorla almaya çalışmak fauldür. Cezalar kademeli ilerler:
| Ceza | Ne zaman verilir? | Sonuç |
|---|---|---|
| Uyarı (sarı kart) | İlk ciddi faul veya sportmenlik dışı davranış | Oyuncu başına en fazla 1, takım başına toplam 3 sarı kart |
| 2 dakika uzaklaştırma | Tekrarlanan veya tehlikeli fauller, hatalı oyuncu değişikliği | Takım 2 dakika bir eksik oynar |
| Diskalifiye (kırmızı kart) | Aynı oyuncunun üçüncü 2 dakika cezası veya çok ağır faul | Oyuncu maçtan çıkar, takım 2 dakika eksik kalır |
| Mavi kart | Kırmızı karttan sonra gösterilir | Yazılı rapor ve ek disiplin cezası anlamına gelir |
Kırmızı kart gören oyuncunun takımı 2 dakika eksik oynar; süre dolunca başka bir oyuncu sahaya girebilir, ancak diskalifiye edilen oyuncu maça dönemez.
7 metre atışı
Bariz bir gol fırsatı kurala aykırı biçimde engellenirse 7 metre atışı verilir. Atıcı 7 metre çizgisinin gerisinden, hakemin düdüğünden sonra 3 saniye içinde atış yapmalıdır. 2025 kural değişikliğiyle, kaleci 7 metre atışında topa doğru hareket etmiyorken başına isabet eden atış artık kırmızı kart yerine 2 dakika cezası getirir; bu, açık oyundaki kafa isabetleriyle aynı yaptırımdır.
Gol, santra ve skor
Top, kale çizgisini direkler arasından ve üst direğin altından tamamen geçtiğinde gol olur. Golden sonra oyun, golü yiyen takımın orta alandaki santra dairesinden yaptığı santra ile yeniden başlar. Hızlı santra kuralı sayesinde takımlar gol yer yemez hücuma çıkabildiği için maçlarda gol sayısı yüksektir. Skoru ve cezaları aynı ekranda izlemek için online skor tabelası kullanabilirsiniz; 2 dakika cezalarını ayrı ayrı not etmek, hangi oyuncunun ne zaman sahaya döneceğini kaçırmamanızı sağlar.