“Maç saat 19.00’da başlıyor, kaçta biter?” Basketbolda bu soru futboldan daha zordur, çünkü saat her düdükte durur ve son dakikalar bazen yarım saat sürebilir. Kısa cevap şu: Basketbol 4 çeyrekten oluşur. Türkiye Sigorta Basketbol Süper Ligi (BSL), Kadınlar Basketbol Süper Ligi, EuroLeague ve milli takım maçlarında her çeyrek 10 dakikadır; NBA’de ise 12 dakika. Bu rehber FIBA Resmî Basketbol Kuralları 2026 ve NBA Resmî Kuralları 2025-26 üzerinden süreleri, araları, molaları ve uzatmaları anlatıyor.
FIBA ve NBA’de maç yapısı
| FIBA (BSL, EuroLeague, milli maçlar) | NBA | |
|---|---|---|
| Çeyrek sayısı | 4 | 4 |
| Çeyrek süresi | 10 dakika | 12 dakika |
| Toplam oyun süresi | 40 dakika | 48 dakika |
| 1.–2. ve 3.–4. çeyrek arası | 2 dakika | Kısa ara (FIBA’dan biraz uzun) |
| Devre arası | 15 dakika | 15 dakika |
| Uzatma | 5 dakika, kazanan çıkana kadar | 5 dakika, kazanan çıkana kadar |
| Mola hakkı | İlk yarı 2, ikinci yarı 3, uzatma başına 1 | Maç başına 7 |
| Ortalama gerçek süre | ~1 saat 45 dk – 2 saat | ~2 saat 15 dk |
FIBA kurallarına göre maç başlama saatinden önce de bir süreç vardır: Takımlar ısınır, hakemler sahaya çıkar. Maç oyun saati 10:00’dan geriye saymaya başladığında ilk çeyrek açılır.
Diğer seviyelerde çeyrek ve devre süreleri
Basketbolun her seviyesi 4 × 10 oynamaz:
- NCAA erkekler (ABD üniversite): 2 × 20 dakikalık devreler.
- NCAA kadınlar: 4 × 10 dakika.
- ABD lise (NFHS): 4 × 8 dakika.
- Türkiye’de altyapı ve okul ligleri: Genellikle FIBA formatı uygulanır, ancak küçük yaş gruplarında süreler kısaltılabilir. Güncel süreler için TBF’nin veya okul sporları organizasyonunun sezon talimatını kontrol edin.
- 3x3 basketbol: Tek bir 10 dakikalık periyot; 21 sayıya ulaşan takım süre dolmadan kazanır.
Neden 40 dakika, 2 saat sürüyor?
Basketbolda saat efektif süreyi ölçer. FIBA kurallarına göre oyun saati şu durumlarda durur:
- Hakem faul veya ihlal için düdük çaldığında,
- Mola verildiğinde,
- Oyuncu değişikliği sırasında (top ölüyken),
- Serbest atışlar kullanılırken,
- Dördüncü çeyrekte ve uzatmalarda son 2 dakikada sayı olduğunda,
- Hakemler bir kararı video ile incelediğinde.
Bunlara 2’şer dakikalık çeyrek araları, 15 dakikalık devre arası ve takımların molaları eklenince 40 dakikalık oyun yaklaşık iki saate çıkar. Son dakikalar özellikle uzundur: Geride olan takım saati durdurmak için bilerek faul yapar, rakip serbest atış kullanır ve skor değişen her pozisyon mola ile çizim tahtasına döner.
Molalar ne zaman alınır?
FIBA kurallarında her takımın mola hakları şöyledir:
- İlk yarı (1. ve 2. çeyrek): 2 mola,
- İkinci yarı (3. ve 4. çeyrek): 3 mola; bunlardan en fazla 2’si dördüncü çeyreğin son 2 dakikasında kullanılabilir,
- Her uzatma: 1 mola.
Kullanılmayan molalar bir sonraki yarıya veya uzatmaya aktarılmaz. Her mola 1 dakika sürer. Antrenör molayı masa görevlisinden ister; mola, top ölüyken ve oyun saati durduğunda veya rakip sayı attıktan sonra verilir.
NBA’de takımların 7 molası vardır; dördüncü çeyrekte en fazla 4’ü, son 3 dakikada ise en fazla 2’si kullanılabilir. NBA’de ayrıca antrenörün hakem kararına itiraz edebildiği coach’s challenge sistemi bulunur.
Uzatma kuralları
Basketbolda beraberlik yoktur. Dördüncü çeyrek eşitlikle biterse 5 dakikalık uzatma oynanır. Eşitlik bozulmazsa ikinci, üçüncü uzatma gelir; tarihte dört ve daha fazla uzatmaya giden maçlar bile vardır. Uzatmalar arasında kısa bir ara verilir.
Uzatmada iki önemli kural vardır:
- Takım faulleri: Uzatma, takım faulleri açısından dördüncü çeyreğin devamı sayılır. Yani dördüncü çeyrekte 4 faule ulaşan takım, uzatmada yaptığı ilk savunma faulünde rakibe serbest atış verir.
- Kişisel fauller: Oyuncunun normal sürede yaptığı fauller sıfırlanmaz. Dört faullü bir oyuncu uzatmada bir faul daha yaparsa FIBA kurallarında oyundan çıkar.
İki maçlı eşleşmelerde skor
Bazı Avrupa kupası ve play-off formatlarında iki maçın toplam skoru belirleyicidir. Bu durumda ilk maç beraberlikle bitebilir ve uzatma oynanmaz; ikinci maçın sonunda toplam skor eşitse uzatma oynanır. Bu kural organizasyonun talimatına bağlıdır; BSL play-off serileri ise genellikle birden çok galibiyete göre oynanır, güncel format için TBF’nin sezon talimatına bakın.
Örnek: 19.00’da başlayan bir maçın zaman çizelgesi
Aşağıdaki tablo, FIBA kurallarıyla oynanan ve uzatmaya gitmeyen bir maç için örnek bir akıştır. Gerçek süreler faul sayısına, molalara ve video incelemelerine göre değişir.
| Bölüm | Oyun saati | Yaklaşık gerçek süre | Örnek saat |
|---|---|---|---|
| 1. çeyrek | 10 dk | 20–25 dk | 19.00 – 19.23 |
| Çeyrek arası | 2 dk | 19.25 | |
| 2. çeyrek | 10 dk | 20–25 dk | 19.25 – 19.48 |
| Devre arası | 15 dk | 20.03 | |
| 3. çeyrek | 10 dk | 20–25 dk | 20.03 – 20.26 |
| Çeyrek arası | 2 dk | 20.28 | |
| 4. çeyrek | 10 dk | 25–35 dk | 20.28 – 20.58 |
Hesap basittir: İlk üç çeyrek 23’er, dördüncü çeyrek 30 dakika sürerse oyun 23 + 23 + 23 + 30 = 99 dakika eder; buna 2 + 15 + 2 = 19 dakikalık aralar eklenince toplam 118 dakika, yani yaklaşık 1 saat 58 dakika olur. Dördüncü çeyrek genellikle en uzun çeyrektir, çünkü molaların çoğu ve bilinçli fauller son dakikalarda gelir. Maç uzatmaya giderse her 5 dakikalık uzatma için gerçekte 10–15 dakika daha ekleyin.
NBA’de aynı hesap 12 dakikalık çeyrekler, daha fazla mola ve reklam araları nedeniyle daha uzun sürer; bu yüzden NBA maçları ortalama 2 saat 15 dakika civarında biter.
Maçı kendiniz yönetiyorsanız
Okul veya şirket turnuvasında süre tutmak için online skor tabelası çeyrek, skor ve geri sayım saatini tek ekranda gösterir. Çeyrek aralarını, molaları ve antrenmanlardaki 24 saniyelik hücum çalışmalarını interval timer ile sesli uyarılı olarak ayarlayabilirsiniz. Maç sonrası oyuncu performansını değerlendirmek isterseniz PIR verimlilik hesaplama aracı, istatistikleri tek bir değere dönüştürür.
Süre kurallarını öğrendikten sonra oyunun geri kalanına geçmek için basketbol kuralları rehberine, 24 saniye ve 8 saniye gibi zaman ihlallerinin ayrıntıları için basketbol faulleri ve ihlaller rehberine bakabilirsiniz.