Türkiye’de futbolu en çok oynanan haliyle düşünürsek o hal büyük ihtimalle halı sahadır: haftada bir gece, 60 dakikalık rezervasyon, iş arkadaşları ya da mahalle ekibi ve maçtan sonra bitmeyen “o gol ofsayt mıydı” tartışması. Halı sahanın IFAB veya FIFA gibi bir kurumun yayımladığı tek bir resmi kural kitabı yoktur. Maçlar; tesis kuralları, grubun kendi alışkanlıkları ve futbol ile futsal kurallarından ödünç alınan parçalarla oynanır. Bu rehber Türkiye’deki halı saha kültüründe en yaygın uygulamaları topluyor ve maç öncesi netleştirmeniz gereken konuları listeliyor. Referans olarak IFAB Oyun Kuralları 2026/27 ve FIFA Futsal Oyun Kuralları 2025/26’yı kullanıyoruz; futsalın resmi kurallarını futsal kuralları rehberinde ayrıca anlattık.
Halı saha kaç kişi oynanır?
Türkiye’de standart halı saha maçı 7’ye 7dir: her takımda 6 saha oyuncusu ve 1 kaleci, toplam 14 kişi. Sahanın boyutuna ve tesise göre farklı formatlar da yaygındır:
| Format | Saha oyuncusu + kaleci | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| 5’e 5 | 4 + 1 | Küçük kapalı sahalar, futsala yakın oyun |
| 6’ya 6 | 5 + 1 | Dar sahalar veya eksik kadro |
| 7’ye 7 | 6 + 1 | En yaygın halı saha formatı |
| 8’e 8 | 7 + 1 | Büyük sahalar |
Tek sayıda oyuncu geldiğinde gruplar genellikle “dönen kaleci” ya da yedek oyuncuyla sürekli değişiklik yöntemini kullanır. Takımları dengeli kurmak çoğu zaman maçın kendisinden uzun sürer; rastgele takım oluşturma aracı ile oyuncuları seviyelerine göre adil bir şekilde ikiye bölebilirsiniz.
Saha ölçüleri ve top
Halı sahaların standart bir ölçüsü yoktur, ancak Türkiye’deki 7’ye 7 sahalar genellikle 25–30 metre genişliğinde ve 45–55 metre uzunluğundadır. Zemin suni çimdir, çoğu sahanın etrafı fileyle çevrilidir. Kaleler genellikle futbol kalesinden küçüktür; ölçü tesisten tesise değişir.
| Saha türü | Yaklaşık ölçü |
|---|---|
| Halı saha (7’ye 7) | 25–30 × 45–55 m |
| Futsal (resmi) | 16–25 × 25–42 m |
| Futbol (resmi) | 45–90 × 90–120 m |
Halı sahada çoğunlukla 5 numara futbol topu kullanılır. Daha küçük, futsala yakın sahalarda 4 numara futsal topu tercih edilebilir; az zıpladığı için kapalı alanda kontrolü kolaydır. Top seçimi için top numaraları rehberine, saha boyutlarını karşılaştırmak için futbol sahası ölçüleri aracına bakabilirsiniz.
Maç süresi ve skor
Halı saha tesisleri sahayı genellikle 60 dakikalık seanslarla kiralar. Isınma ve takım kurma süresi düşülünce net oyun süresi çoğu zaman 50–55 dakika civarında kalır. Gruplar bu süreyi şu şekillerde kullanır:
- Tek parça: Süre bitene kadar kesintisiz oyun, skor ne olursa olsun.
- İki devre: Ortada 3–5 dakikalık mola ile 2 × 25 dakika gibi bir bölüm.
- Kral maçı / gol sınırlı: Belirli bir gole ulaşan takım kazanır, kaybeden çıkar ve kenarda bekleyen takım girer.
Skoru unutmamak ve süreyi herkesin görmesi için telefondan açacağınız online skor tabelası yeterlidir.
Ofsayt, taç ve köşe vuruşu
Ofsayt: Halı saha maçlarının neredeyse hepsinde ofsayt yoktur. Bu, futsal ile ortak noktasıdır. Ancak birçok grup “kale önünde bekleme” (kaleci önünde sürekli duran forvet) davranışını hoş karşılamaz ve sınırlar.
Taç: En tartışmalı konulardan biridir. İki yaygın uygulama vardır:
- Futsal tarzı: Top çizgi üzerine konur ve ayakla oyuna sokulur.
- Futbol tarzı: Top elle, iki elle başın arkasından atılır.
Etrafı fileyle çevrili sahalarda top çoğu zaman dışarı çıkmadığı için fileye çarpıp dönen top oyunda kabul edilir. Top tamamen dışarı çıktığında hangi yöntemle oyuna sokulacağı maç başında kararlaştırılmalıdır.
Köşe vuruşu: Top savunma oyuncusundan kale çizgisinin dışına çıkarsa köşe vuruşu kullanılır. Bazı gruplar köşe vuruşunu da ayakla taç gibi kısa kullanmayı tercih eder.
Kaleci kuralları
Halı sahada kaleci kuralları gruptan gruba en çok değişen bölümdür. Sık karşılaşılan seçenekler:
| Konu | Yaygın uygulama |
|---|---|
| Geri pas | Futbolda olduğu gibi ayakla geri pas elle tutulamaz; bazı gruplar tamamen serbest bırakır |
| Kalecinin oyuna sokması | Elle atış veya yerden ayakla; birçok sahada kale vuruşu yerine elle oyuna sokma tercih edilir |
| Kalecinin orta sahayı geçmesi | Genellikle serbest; “kaleci de oynasın” gruplarında dönüşümlü kalecilik |
| Kaleciden direkt gol | Bazı gruplar elle atışla direkt golü geçersiz sayar |
Kalecinin elle attığı topun doğrudan rakip kaleye girmesi resmi futsal kurallarında da gol sayılmaz. Halı sahada bu kuralın uygulanıp uygulanmayacağı önceden konuşulmalıdır.
Fauller, kayarak müdahale ve penaltı
Halı sahada hakem genellikle yoktur ve fauller oyuncuların kendi beyanıyla çalınır. Bu nedenle aşağıdaki kuralların maç başında netleşmesi tartışmaları azaltır:
- Kayarak müdahale: Çoğu tesis ve grup, suni çimde sakatlık riski yüksek olduğu için kayarak müdahaleyi tamamen yasaklar. Kayan oyuncunun aleyhine serbest vuruş verilir.
- Omuz omuza mücadele: Genellikle serbesttir; arkadan girmek, çekmek ve itmek fauldür.
- Penaltı: Ceza alanı çizgisi olan sahalarda penaltı noktası tesisin işaretlediği yerdir. Çizgi yoksa gruplar kale önündeki belirli bir bölgeyi ceza alanı kabul eder.
- Serbest vuruşta mesafe: Rakip oyuncuların topa yaklaşık 5 metre uzakta durması futsal kuralıyla uyumlu, pratik bir uygulamadır.
- Kart: Hakemsiz maçlarda kart yerine “faul yapanın çıkması” veya “fair play ile pozisyonun tekrarı” gibi grup kuralları kullanılır.
Gençlik futbolunda küçük saha formatları
Küçük saha oyunu yalnızca hobi maçı değildir; çocuk futbolunun da temelidir. Birçok federasyon çocukların topla daha çok buluşması için yaşa göre artan bir saha ve oyuncu sayısı kademesi kullanır. Örneğin İngiltere Futbol Federasyonu (FA) genellikle U7–U8’de 5’e 5, U9–U10’da 7’ye 7, U11–U12’de 9’a 9 formatını uygular; Almanya’da (DFB) küçük yaşlarda 3’e 3 Funino ve E-Jugend’e kadar 7’ye 7 yaygındır. Türkiye’de yaş gruplarına göre saha ve oyuncu sayısı TFF’nin ve bölgesel amatör liglerin ilgili sezon talimatlarıyla belirlenir; kulübünüzün bağlı olduğu ligin talimatını kontrol edin.
Maç öncesi kural listesi
Maçtan önce kaptanların 1 dakikada üzerinde anlaşabileceği kısa bir liste:
- Kaç kişiye kaç oynuyoruz, değişiklik serbest mi?
- Taç elle mi ayakla mı?
- Kaleciye geri pas elle alınabilir mi?
- Kayarak müdahale yasak mı?
- Süre mi oynuyoruz, gol sınırı mı?
- Kaleci sabit mi, dönüşümlü mü?
Bu altı sorunun cevabı netse maç büyük ihtimalle tartışmasız biter. Kadroyu ve pozisyonları önceden paylaşmak için kadro oluşturma aracıyla 7 kişilik dizilişinizi çizip gruba gönderebilirsiniz.