Dart Türkiye’de kafelerden üniversite turnuvalarına, Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın Yurtlig etkinliklerinden Türkiye Bocce Bowling ve Dart Federasyonu’nun (TBBDF) Türkiye şampiyonalarına kadar hızla yaygınlaşıyor. Televizyonda izlenen PDC Dünya Şampiyonası da kafedeki dostluk maçı da aynı temel oyuna dayanır: 501’den başla, tam sıfıra in ve bir çiftle bitir. Bu rehberde tahta düzeni, puanlama, double out ve bust kuralları, standart bitirişler, resmi kurulum ölçüleri ve leg-set formatları anlatılıyor. Ölçüler Dünya Dart Federasyonu (WDF) oyun kurallarına ve profesyonel PDC kurallarına dayanır; TBBDF de yurt içi müsabakalarda uluslararası kuralları esas alır ve resmi yarışmalarda çelik uçlu dart kullanılır.
Dart tahtası ve puanlama
Standart çelik uçlu tahta 20 numaralı dilime ayrılır. Tepeden saat yönünde sıra şöyledir:
20, 1, 18, 4, 13, 6, 10, 15, 2, 17, 3, 19, 7, 16, 8, 11, 14, 9, 12, 5
Sıralama isabetsizliği cezalandırmak için tasarlanmıştır: büyük 20, küçük 5 ile 1’in arasındadır.
| Bölge | Puan |
|---|---|
| Tekli (geniş dilim) | Sayının kendisi |
| Üçlü (iç ince halka) | Sayının 3 katı |
| Çift (dış ince halka) | Sayının 2 katı |
| Dış bull (yeşil halka) | 25 |
| İç bull (bullseye, kırmızı) | 50, çift sayılır |
| Çift halkasının dışı | 0 |
Bir tur (visit) üç darttır. Bir turda en yüksek puan 180’dir (üç kez üçlü 20). Dart, atan oyuncu çıkarana kadar tahtada kalırsa sayılır; puan, ucun girdiği bölgeye göre verilir. Tahtadan sekip geri dönen ya da düşen dart puan almaz ve tekrar atılmaz.
501 double out: standart oyun
Her oyuncu veya takım 501 ile başlar, her turdaki puan toplamdan düşülür. Oyunu oyun yapan kurallar:
- Çiftle bitir: Puanı tam sıfıra indiren dart çift halkasına ya da iç bull’a girmelidir.
- Tam sıfır: Fazla atmak geçersizdir.
- Her legde ilk atış sırası değişir; birçok formatta başlangıç “bull atışı” ile belirlenir (herkes bir dart atar, bull’a en yakın olan başlar).
Bazı gündelik ve elektronik (soft-tip) oyunlarda “straight out” (herhangi bir bölgeyle bitirme) veya “double in” (puan toplamaya çiftle başlama) kullanılır. Başlamadan varyantı netleştirin; profesyonel standart 501, straight in, double out’tur.
Bust kuralı
Bir tur sırasında kalan puanınız:
- sıfırın altına düşerse,
- tam 1 olursa (1’i bitirecek çift yoktur) ya da
- çift olmadan sıfıra inerse bust olursunuz.
Bust olunca tur hemen biter ve puanınız o turdan önceki değere döner.
Örnek: 32 kaldı. İlk dart tekli 20’ye (12 kaldı), ikinci dart tekli 13’e girdi. Sonuç −1 olacağı için bust: bir sonraki tura yine 32 ile başlarsınız. İkinci dart tekli 4’e girseydi 8 kalırdı ve üçüncü dartla çift 4 legi kazandırırdı.
Gürültülü bir kafede elle çıkarma yapmak hataların başlıca kaynağıdır. Dart skor tutma aracımız her turu düşer, bust kuralını otomatik uygular ve iki oyuncunun da kalan puanını gösterir.
Bitirişler (checkout)
Bitiriş, oyunu kapatmak için kullandığınız kombinasyondur. Bull çift sayıldığı için mümkün olan en yüksek bitiriş 170’tir.
| Kalan | Klasik yol | Hesap |
|---|---|---|
| 170 | Ü20, Ü20, Bull | 60 + 60 + 50 |
| 167 | Ü20, Ü19, Bull | 60 + 57 + 50 |
| 164 | Ü20, Ü18, Bull | 60 + 54 + 50 |
| 161 | Ü20, Ü17, Bull | 60 + 51 + 50 |
| 160 | Ü20, Ü20, Ç20 | 60 + 60 + 40 |
| 141 | Ü20, Ü19, Ç12 | 60 + 57 + 24 |
| 121 | Ü20, Ü11, Ç14 | 60 + 33 + 28 |
| 100 | Ü20, Ç20 | 60 + 40 |
| 81 | Ü19, Ç12 | 57 + 24 |
| 61 | Ü15, Ç8 | 45 + 16 |
| 40 | Ç20 | 40 |
| 32 | Ç16 | 32 |
(Ü = üçlü, Ç = çift.)
Bitirilemeyen sayılar
159 ile 170 arasındaki bazı sayılar üç dartla bitirilemez: 169, 168, 166, 165, 163, 162 ve 159. Bu sayılardan birinde kaldıysanız turu bitirişi kovalamak yerine bir sonraki tura uygun bir sayı bırakmak için kullanın.
Neden 32 ve 40?
Çift 16 (32) ve çift 20 (40) favori bitirişlerdir, çünkü tekliye kaçan dart yine yarıya bölünebilen bir çift sayı bırakır: 32 → tekli 16’ya kaçtı → 16 kaldı (çift 8) → 8 (çift 4)… Tek sayı bırakmak fazladan bir hazırlık dartı gerektirir.
9 dartla bitiriş
501’lik bir legi kazanmak için gereken en az dart sayısı dokuzdur: örneğin 180 + 180 + 141 (Ü20, Ü19, Ç12) = 501. Bu, dartın “mükemmel oyunu”dur ve profesyonel turlarda yılda yalnızca birkaç kez görülür.
Resmi kurulum: atış mesafesi ve tahta yüksekliği
| Ölçü | Değer |
|---|---|
| Yerden bullseye merkezine yükseklik | 1,73 m |
| Atış mesafesi (atış çizgisinin arkasından tahta yüzeyine, yatay) | 2,37 m |
| Çapraz mesafe (bull merkezinden zemindeki atış çizgisine) | 2,93 m |
| Tahta çapı (yaklaşık) | 45,1 cm |
Yüksekliği tahtanın üstünden değil, yerden bullseye’ın merkezine ölçün. WDF kuralları atış çizgisinde yükseltilmiş bir eşik (oche) öngörür; evde yere bant yapıştırmak yeterli. Kurulumu çapraz ölçüyle kontrol edin: bull merkezinden zemindeki çizgiye 2,93 m çıkıyorsa yükseklik ve mesafe doğrudur. Kafelerde sık görülen elektronik tahtalarda atış mesafesi genellikle 2,44 m’dir, yükseklik aynıdır.
Leg, set ve maç formatları
- Leg: bir adet 501 oyunu.
- Set: leglerden oluşan grup, genellikle 5 legin 3’ünü alan kazanır.
- Maç: yalnızca leglerle (“11 legde 6’yı alan”) ya da setlerle oynanır.
| Format | Tipik yapı | Nerede |
|---|---|---|
| Yalnızca leg | 7 ile 35 leg arası | Çoğu PDC turnuvası, kafe ligleri |
| Set | Her set 5 legin 3’ü | PDC Dünya Şampiyonası |
| Takım | Birden çok tekli ve çiftler maçı | Ligler, Yurtlig, üniversite turnuvaları |
Alexandra Palace’ta rekor 128 oyuncuyla oynanan 2025/26 PDC Dünya Şampiyonası’nda maçlar 5 legin 3’ünü alan setlerle oynandı ve final 7 setin alınmasıyla bitti. Karar setinde iki leg fark gerekti; 5-5’te tek bir “ani ölüm” legi oynandı.
Ortalama hesabı
Standart istatistik üç dart ortalamasıdır: toplam puan ÷ atılan dart × 3. Bir legi 15 dartta kazandıysanız ortalamanız 501 ÷ 15 × 3 = 100,2 olur. Üst düzey profesyoneller maç boyunca 100 civarı ortalama yapar; iyi bir amatör 40–60 arası yapabilir.
Görgü kuralları ve pratik öneriler
- Atarken atış çizgisinin arkasında kalın; öne eğilmek serbest, çizgiyi geçmek değil.
- Rakip atarken onun görüş alanında durmayın, konuşmayın.
- Puan üzerinde anlaşmadan dartları tahtadan çekmeyin ve puanınızı net söyleyin.
- Turnuvalarda skoru bir hakem ya da “yazıcı” tutar; çıkarma hatalarını önlemek için tablette dijital dart skor tabelası kullanın.
- 32, 40 ve 16 bitirişlerini, 100 üstü için de üç dört standart yolu çalışın.
Kaynaklar
Ölçüler WDF Oyun ve Turnuva Kuralları’na (atış mesafesi 2,37 m, bull yüksekliği 1,73 m, çapraz 2,93 m) dayanır; PDC’nin 7 ft 9¼ in ve 5 ft 8 in standardıyla aynıdır. Format bilgileri 11 Aralık 2025 – 3 Ocak 2026 tarihli 2025/26 PDC Dünya Şampiyonası’na aittir. Yurt içi müsabakalar için TBBDF’nin güncel talimatlarına ve Yurtlig dart talimatına bakın.