Tenis skoru yeni başlayanlara karışık gelir, çünkü üç katmanda birden sayılır: sayılar oyunu, oyunlar seti, setler de maçı oluşturur. Üstelik sayılar 1-2-3 diye değil 15-30-40 diye söylenir ve kurallar klasik avantajlı setten çiftlerde kullanılan 10 sayılık maç tie-break’ine kadar birkaç farklı formata izin verir. Bu rehber her katmanı ITF Tenis Kuralları 2026’daki (Kural 5-7 ve alternatif skor yöntemleri eki) haliyle anlatıyor; Türkiye Tenis Federasyonu (TTF) turnuvalarında, kulüp liglerinde ve okul maçlarında karşılaşacağınız formatları ekliyor ve sonunda skor kağıdında ya da online skor tabelası üzerinde takip edebileceğiniz örnekler veriyor.
Bir oyunda sayılar: sıfır, 15, 30, 40
Standart bir oyunu, en az iki farkla dört sayıya ilk ulaşan oyuncu kazanır. Hakem çağrıları şöyledir:
| Kazanılan sayı | Çağrı |
|---|---|
| 0 | Sıfır (İngilizce “love”) |
| 1 | 15 |
| 2 | 30 |
| 3 | 40 |
| 4 | Oyun (en az iki sayı öndeyse) |
Servis atan oyuncunun skoru her zaman önce söylenir; “30-15” servisçinin önde olduğu anlamına gelir. İki oyuncu da 40’a ulaşırsa skor deuce (eşitlik) olur. Sonraki sayıyı kazanan avantaj alır. Aynı oyuncu bir sonraki sayıyı da alırsa oyunu kazanır; kaybederse skor yeniden deuce’a döner. Teorik olarak bir oyun sonsuza kadar sürebilir; toprak kortta bazen gerçekten öyle hissettirir.
No-ad skor (karar sayısı)
ITF kuralları no-ad (avantajsız) skoru onaylı bir alternatif olarak tanır. Deuce’da tek bir karar sayısı oynanır. Servisi karşılayan oyuncu sağ (deuce) ya da sol (avantaj) karede karşılamayı seçer. Çiftlerde karşılayan takım seçer ve oyuncular bu sayı için yer değiştiremez. Karışık çiftlerde karar sayısını servis atanla aynı cinsiyetteki oyuncu karşılar. No-ad ATP ve WTA çiftlerinde standarttır; 2026’dan itibaren ITF tekerlekli sandalye tenisinde de tüm kategorilerde çiftlerde kullanılıyor.
Oyunlar ve setler
Servis her oyunda el değiştirir. Seti, iki oyun farkla altı oyuna ilk ulaşan kazanır; yani 6-4 seti bitirir ama 6-5 bitirmez. 6-6’da ne olacağı maçtan önce belirlenen set türüne bağlıdır:
- Tie-break’li set: 6-6’da bir tie-break oyunu seti belirler ve set 7-6 yazılır.
- Avantajlı set: biri iki oyun öne geçene kadar devam edilir (8-6, 12-10 gibi). Üst düzeyde artık nadir görülür ama ITF kurallarında hâlâ yer alır.
Oyuncular her setin birinci, üçüncü ve sonraki tüm tek numaralı oyunlarından sonra taraf değiştirir. Set bittiğinde, o setteki toplam oyun sayısı tekse hemen; çiftse bir sonraki setin ilk oyunundan sonra taraf değiştirilir.
7 sayılık tie-break
Tie-break’te sayılar 1, 2, 3 diye sayılır. İki farkla 7 sayıya ilk ulaşan tie-break’i ve seti kazanır. 6-6 olursa biri iki fark yapana kadar devam edilir (8-6, 9-7, 14-12).
Kulüp oyuncularının en çok karıştırdığı kısım servis sırasıdır:
| Sayı no. | Servis atan | Kare |
|---|---|---|
| 1 | A oyuncusu | Deuce (sağ) |
| 2-3 | B oyuncusu | Önce avantaj, sonra deuce |
| 4-5 | A oyuncusu | Önce avantaj, sonra deuce |
| 6-7 | B oyuncusu | Önce avantaj, sonra deuce |
| … | her iki sayıda bir değişir |
Her altı sayıda bir (6, 12, 18. sayılardan sonra) taraf değiştirilir. Tie-break’te ilk servisi atan oyuncu, bir sonraki setin ilk oyununda servis karşılar. Çiftlerde de aynı düzen uygulanır, takımların setteki servis sırası korunur.
Maç: üç set, beş set ve maç tie-break’i
Maçların çoğu üç setin ikisini alan tarafın kazandığı formatta oynanır. Grand Slam’lerde erkekler teklerde beş setin üçü geçerlidir. Kulüp ve lig maçlarında son set çoğu zaman maç tie-break’i (süper tie-break) ile kısaltılır:
- Setler 1-1 olduğunda (beş setlik maçta 2-2) tek bir tie-break maçı belirler.
- İki farkla 10 sayıya ilk ulaşan oyuncu ya da takım kazanır.
- Servis ve taraf değiştirme kuralları 7 sayılık tie-break ile aynıdır.
- Bir set sayılır ve genelde köşeli parantezle yazılır: 6-4 3-6 [10-7].
ITF eki ayrıca kısa setleri de tanımlar: iki farkla dört oyuna ilk ulaşan seti alır, 4-4’te tie-break oynanır. Yaş grubu turnuvalarında ve hafta sonu kulüp liglerinde süreyi kısaltmak için sık kullanılır.
2022’den beri Grand Slam son set kuralı
Uzun yıllar boyunca dört büyük turnuvanın her biri karar setini farklı biçimde bitiriyordu. Grand Slam Kurulu Mart 2022’de ortak bir kural açıkladı; ilk kez Roland-Garros 2022’de uygulanan ve 2026’da da geçerli olan kurala göre son sette 6-6’da 10 sayılık tie-break oynanır (iki farkla 10 sayı). Kural ana tablo ve elemelerde, tekler ve çiftlerde geçerlidir.
| Turnuva | 2022 öncesi | 2022’den beri |
|---|---|---|
| Avustralya Açık | 6-6’da 10 sayılık tie-break (2019’dan) | 6-6’da 10 sayılık tie-break |
| Roland-Garros | Avantajlı set, tie-break yok | 6-6’da 10 sayılık tie-break |
| Wimbledon | 12-12’de 7 sayılık tie-break (2019-2021) | 6-6’da 10 sayılık tie-break |
| ABD Açık | 6-6’da 7 sayılık tie-break | 6-6’da 10 sayılık tie-break |
Yani Wimbledon 2010’daki Isner-Mahut maçının 70-68 biten beşinci seti artık bir Grand Slam’de yaşanamaz.
File servis, hatalı servis ve diğer durumlar
- File servis (let): servis fileye değip doğru servis karesine düşerse let olur ve o servis tekrarlanır. ITF eki “let’siz” bir alternatife de izin verir; bu durumda top oyunda kalır.
- Çift hata: üst üste iki hatalı servis sayıyı kaybettirir.
- Yanlış taraf veya yanlış servisçi: Kural 27’ye göre oynanmış sayılar geçerli kalır, hata fark edildiği anda düzeltilir. 2026 değişikliğiyle, tie-break’te oyuncuların yanlış tarafta olduğu fark edilmeden atılan hatalı servisin geçerli sayılmayacağı netleştirildi.
- Çiftlerde ayak hatası: 2026 değişiklikleri, servisçinin tekler ve çiftler yan çizgileri arasındaki dip çizgi bölümünün arkasında durabileceğini de açıkça yazdı.
Örneklerle skor takibi
Örnek 1: uzun bir oyun. Servisçi ilk iki sayıyı alır (30-0), sonraki üçünü kaybeder (30-40), birini alır (deuce), birini kaybeder (karşılayanın avantajı), sonra üst üste üç sayı kazanır: deuce, servisçinin avantajı, oyun. Oyun 10 sayı sürdü: 6’sını servisçi, 4’ünü karşılayan aldı; servisçi iki farkla (6-4) bitirdi.
Örnek 2: tie-break. 6-6’da A 1. sayıda servis atar ve kazanır (1-0). B 2-3. sayılarda servis atar, ikisini de alır (1-2). A 4-5’i alır (3-2). B’nin servisindeki 6. sayıyı A kazanır (4-2) ve taraf değiştirilir; 7. sayıyı da A alır (5-2). Kalan dört sayıyı paylaşırlar ve tie-break 11 sayıda 7-4 biter. Kontrol: 7 + 4 = 11, fark 3, gereken ikiden fazla. Set 7-6(4) yazılır; parantezdeki rakam kaybedenin tie-break sayısıdır.
Örnek 3: beş setlik Grand Slam maçı. 6-4 3-6 7-6(5) 4-6 7-6(10-8) skoru, kazananın son sette 6-6’dan sonra 10 sayılık tie-break’i 10-8 aldığını gösterir.
Kortta skor tutmak ve kaynaklar
Basit bir düzen işinizi kolaylaştırır: önce servisçinin skorunu söyleyin, her taraf değişiminde oyun skorunu duyurun, tie-break’te her sayıdan sonra skoru yüksek sesle söyleyin. Kulüp akşamları, okul beden eğitimi dersleri ya da site içi çiftler ligi için sayı, oyun ve setleri ücretsiz online skor tabelası ile tutabilir, eleme usulü bir turnuva düzenliyorsanız kuraları turnuva ağacı oluşturma aracıyla çekebilirsiniz.
Kaynaklar: ITF Tenis Kuralları 2026 (Kural 5, 6, 7, 18, 27 ve alternatif prosedürler ile skor yöntemleri eki) ve ITF’nin 2026 değişiklik özeti; Grand Slam Kurulu’nun Mart 2022 tarihli son set tie-break duyurusu; ITF 2026 tekerlekli sandalye tenisi yönetmelik değişiklikleri. Türkiye Tenis Federasyonu ITF üyesidir ve ulusal turnuvalarda ITF kurallarını, kendi yarışma talimatlarındaki format seçimleriyle birlikte uygular.